Қазақстан Республикасының сайлау туралы заңнамасына сәйкес сайлау алдындағы үгіт-насихат жүргізу және дауыс беру барысында бірқатар әрекеттерге қатаң тыйым салынады. Бұл талаптарды сақтау – сайлау процесінің заңдылығы мен ашықтығын қамтамасыз етудің маңызды шарты.
Үгіт-насихат жүргізуге қатысты тыйымдар
Сайлау болатын күннің алдындағы күні жергілікті уақыт бойынша сағат 00:00-ден бастап және дауыс беру күні кез келген сайлау алдындағы үгіт-насихатқа тыйым салынады.
Мемлекеттік қызметшілерге, әскери қыз-метшілерге, ҰҚК, құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне және судьяларға қызметтік өкілеттігін пайдаланып үгіт жүргізуге болмайды.
Сайлаушыларға ақшалай қаражат, сыйлықтар беруге, тауарларды арзандатылған бағамен сатуға, тегін қызмет көрсетуге немесе лотереялар мен акциялар ұйымдастыруға тыйым салынады.
Этносаралық, конфессияаралық және әлеу-меттік араздықты қоздыратын, сондай-ақ мемлекеттің тұтастығына нұқсан келтіретін үгіт материалдарын таратуға тыйым салынады.
Сайлау науқанын қаржыландыру тек үміткер-дің немесе партияның ресми сайлау қоры арқылы жүзеге асырылуы тиіс. Бөтен немесе жасырын көздерден ақша жұмсауға тыйым салынады.
Басқа кандидаттардың немесе партиялардың ар-намысына, қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне нұқсан келтіретін ақпарат таратуға болмайды.
Дауыс беру күні нені білу қажет?
Өзгенің орнына (соның ішінде отбасы мүшелері үшін) дауыс беруге тыйым салынады. Арнайы сенімхатпен дауыс беруге де рұқсат етілмейді («Бір сайлаушы – бір дауыс» принципі).
Дауыс беру құпиялылығын бұзатындықтан, жасырын дауыс беру кабинкасының ішінде фото/видео түсірілім жасауға тыйым салынады.
Сайлаушы алған бюллетеньді сайлау учас-кесінің сыртына алып шығуға болмайды.
Сайлау учаскесінің ішінде және оның кіреберісінде үгіт материалдарын таратуға немесе белгілі бір кандидатқа дауыс беруге шақыруға тыйым салынады.
Тиісті хабарлама жібермей немесе заңда белгіленген талаптарды сақтамай сайлау учаскелерінде немесе ғаламторда сауалнама жүргізуге, сондай-ақ дауыс беру күні учаскеде «Exit poll» ережелерін бұруға тыйым салынады.
Ақпарат тарату кезінде сақ болыңыз
Сайлауға дейінгі 5 күн ішінде және дауыс беру күні қоғамдық пікір сұрау салуларының нәтижелерін, сайлау нәтижелерінің болжамдарын жариялауға болмайды.
Шығарылым деректері (тиражы, тапсырыс берушісі, басылған жері) көрсетілмеген үгіт материалдарын таратуға тыйым салынады.
Сайлау – әр азаматтың конституциялық құқығын жүзеге асыратын маңызды қоғам-дық процесс. Сондықтан дауыс беру кезінде заң талаптарын сақтау, өзге азаматтардың құқықтарын құрметтеу және жалған ақпарат таратпау – баршамызға ортақ міндет.
Қалалық аумақтық сайлау комиссиясы
